شیر برقی

شیر برقی، نقش اساسی در کنترل جریان سیالات (آب، هوا، گاز و غیره) در سیستم‌های مختلف تاسیساتی و صنعتی ایفا می‌کند. در ادامه، اطلاعات جامعی در مورد انواع شیر برقی، نحوه عملکرد، کاربرد، نکات مهم در انتخاب، قیمت و خرید سلونوئید ولو ارائه می‌دهیم.

راهنمای جامع انتخاب و قیمت خرید شیر برقی

شیر برقی چیست؟ شیر برقی (Solenoid Valve) نوعی شیر کنترلی است که با استفاده از جریان الکتریکی و ایجاد میدان مغناطیسی در سیم‌پیچ، مسیر عبور سیالاتی مانند آب، گاز یا هوا را به‌صورت خودکار باز یا بسته می‌کند. شیر برقی از یک سیم‌پیچ تشکیل شده است که در اطراف هسته‌ای آهنی قرار می‌گیرد. زمانی که جریان الکتریسیته از این سیم‌پیچ عبور می‌کند، میدان مغناطیسی ایجاد شده باعث حرکت خطی هسته می‌شود. به همین دلیل، شیر برقی انرژی الکتریکی را به حرکت خطی تبدیل می‌کند.

همانطور که گفتیم شیر برقی وسیله‌ای برای کنترل سیالاتی مانند گازها و مایعات است. برخی از انواع شیرهای برقی با دریافت فرمان الکتریکی، قابلیت باز یا بسته شدن از ۰ تا ۱۰۰ درصد را دارند؛ قابلیتی که در ماشین‌آلات خودکار و سیستم‌های صنعتی از اهمیت بالایی برخوردار است. در ادامه این مطلب، به معرفی و بررسی عملکرد انواع شیر برقی می‌پردازیم.

دمـاتجهیـز؛ راهنمای انتخاب، قیمت و تامین تجهیزات تهویه و تاسیسات (از سال ۱۳۸۳)

انواع شیر برقی 

شیر برقی یا سلونوئید ولو (Solenoid Valve) یکی از مهم‌ترین تجهیزات کنترلی در سیستم‌های صنعتی و تأسیساتی است که برای قطع و وصل یا تغییر مسیر جریان سیال مورد استفاده قرار می‌گیرد. این شیرها با استفاده از نیروی الکترومغناطیسی بوبین، مسیر عبور سیال را به‌صورت خودکار کنترل می‌کنند.

انواع شیر برقی را می‌توان بر اساس نحوه عملکرد، وضعیت عملکرد در حالت عادی و تعداد مسیرهای جریان دسته‌بندی کرد.

انواع شیر برقی بر اساس نحوه عملکرد

شیر برقی مستقیم (Direct Acting): در شیر برقی مستقیم، هسته فلزی یا پیستون مستقیماً توسط میدان مغناطیسی ایجادشده در بوبین حرکت می‌کند و مسیر عبور سیال را باز یا بسته می‌کند. این نوع شیر معمولاً در سیستم‌هایی با فشار پایین و دبی کم استفاده می‌شود.

شیر برقی غیرمستقیم یا پایلوت‌دار (Pilot Operated): در این نوع شیر برقی، باز و بسته شدن مسیر سیال به کمک اختلاف فشار سیال و دیافراگم انجام می‌شود و بوبین تنها نقش کنترل مسیر فشار را دارد. شیرهای پایلوت‌دار معمولاً برای دبی‌های بالا و خطوط لوله بزرگ‌تر کاربرد دارند.

✨ نکته: شیر برقی سلونوئیدی رایج‌ترین و پرکاربردترین نوع شیر برقی است که با استفاده از بوبین (Solenoid Coil) کار می‌کند. در این مدل، عبور جریان الکتریکی از بوبین باعث ایجاد میدان مغناطیسی و در نتیجه حرکت هسته فلزی (پیستون) می‌شود و این حرکت مسیر سیال را باز یا بسته می‌کند.

انواع شیر برقی بر اساس وضعیت عملکرد

شیر برقی نرمال بسته (Normally Closed – NC): در این نوع شیر، مسیر عبور سیال در حالت عادی بسته است و با اعمال جریان برق، شیر باز شده و سیال عبور می‌کند. این مدل پرکاربردترین نوع شیر برقی در سیستم‌های تأسیساتی و صنعتی است.

شیر برقی نرمال باز (Normally Open – NO): در شیر برقی نرمال باز، مسیر جریان سیال در حالت عادی باز است و با وصل شدن جریان برق، شیر بسته می‌شود.

انواع شیر برقی بر اساس نوع اتصال

شیر برقی دو راهه (2/2 Way): این شیر دارای یک ورودی و یک خروجی است و معمولاً برای قطع و وصل ساده جریان سیال مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شیر برقی سه راهه (3/2 Way): شیر برقی سه راهه دارای سه پورت است و برای تغییر مسیر جریان یا تخلیه سیال در سیستم‌ها استفاده می‌شود.

شیر برقی چهار راهه (4/2 یا 5/2 Way): این نوع بیشتر در سیستم‌های پنوماتیک و کنترل جک‌های بادی کاربرد دارد و برای تغییر مسیر حرکت سیال یا هوا در مدار استفاده می‌شود.

 انواع شیر برقی بر اساس نوع سیال

 نوع سیالی که در سیستم جریان دارد، یکی از مهم‌ترین عوامل در انتخاب نوع مناسب شیر برقی محسوب می‌شود. به همین دلیل، شیرهای برقی بر اساس نوع سیال عبوری مانند آب، گاز، بخار، گازوئیل و سیالات خاص در دسته‌های زیر طراحی و تولید می‌شوند.

شیر برقی آب

شیر برقی آب وظیفه کنترل عبور جریان آب درون لوله بوسیه جریان برق را دارد. شیر برقی آب جهت عملکرد(باز و بسته شدن)، نیاز به فشار اولیه درون لوله (مثلا حداقل 0.5 میلی بار برای شیرهای کوچک) دارد. شیر برقی آب در صنایع مختلف، کشاورزی، مصارف خانگی و ... همانند قطع و وصل جریان، ترکیب دو جریان، آبیاری قطره ای، مه پاش و …کاربرد داشته و در صورت خرابی امکان تعویض قطعه معیوب ( مانند بوبین یا سلونوئید) به سادگی وجود دارد.

دمـاتجهیـز؛ راهنمای تخصصی و مهندسی تامین تجهیزات تهویه و تاسیسات (از سال ۱۳۸۳)

شیر برقی گاز

در سیستم‌هایی که با سوخت گاز کار می‌کنند، همواره احتمال نشت یا انفجار وجود دارد؛ به همین دلیل استفاده از تجهیزات ایمنی اهمیت بسیار زیادی دارد. یکی از مهم‌ترین این تجهیزات شیر برقی گاز (Gas Solenoid Valve) است که نقش حیاتی در کنترل جریان گاز و جلوگیری از خطرات احتمالی ایفا می‌کند.

شیر برقی گاز با عملکرد دقیق خود باعث می‌شود تا گاز تنها در زمان موردنیاز وارد مشعل شود و در صورت بروز هرگونه خطا، جریان گاز به‌طور خودکار قطع گردد. این ویژگی، امنیت سیستم‌های حرارتی مانند مشعل موتورخانه، بویلرها، پکیج‌ها و کوره‌های صنعتی را تضمین می‌کند و از بروز انفجار ناشی از ترکیب ناگهانی گاز و جرقه جلوگیری می‌نماید.

عملکرد شیر برقی گاز معمولاً به‌صورت دو مرحله‌ای انجام می‌شود:

در مرحله‌ی نخست، شیر به حالت نیمه‌باز قرار می‌گیرد و گاز را با فشار کم و کنترل‌شده وارد مشعل می‌کند تا فرآیند اشتعال به‌صورت ایمن انجام گیرد. پس از روشن شدن شعله، شیر وارد مرحله‌ی دوم شده و به‌طور کامل باز می‌شود تا گاز با فشار کامل جریان یابد و احتراق پایدار شکل بگیرد.

اغلب شیرهای برقی گاز مجهز به پیچ تنظیم فشار اولیه هستند که امکان کنترل میزان گاز ورودی در مرحله‌ی نخست را فراهم می‌کند. این قابلیت موجب افزایش دقت در راه‌اندازی مشعل، کاهش مصرف سوخت و جلوگیری از شوک حرارتی در سیستم می‌شود.

در نهایت می‌توان گفت که استفاده از شیر برقی گاز نه‌تنها ایمنی سیستم‌های حرارتی را بالا می‌برد بلکه عمر مفید مشعل و سایر تجهیزات گازی را نیز افزایش می‌دهد. انتخاب درست نوع و برند شیر برقی متناسب با ظرفیت مشعل، از مهم‌ترین نکات در طراحی و نگهداری تأسیسات گازی به شمار می‌آید.

شیر برقی گازوئیل

شیر برقی گازوئیل در مسیر عبور سوخت از پمپ به سمت نازل گازوئیل استفاده می‌شود. اینکار باعث می‌شود که هنگام خاموش شدن مشعل، گازوئیل به داخل محفظه احتراق نشت نکند و هنگام راه اندازی مشعل حدود 15 ثانیه سوخت پاشیده شده و آنتیلانتور فعال شده و هوای داخل دیگ خارج شود. در طول این زمان باید مسیر گازوئیل بسته شود و این کار را به‌وسیله شیر برقی انجام می‌دهند.

دمـاتجهیـز؛ هـــزاران محصـول برای هـــزاران پــروژه مهندسی و صنعتی (از سال ۱۳۸۳)

شیر برقی هیدرولیک

شیر برقی هیدرولیک یکی از انواع سلونوئید ولوها است که برای کنترل جریان روغن‌های هیدرولیک در سیستم‌های هیدرولیکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این شیر به عنوان یک واحد کنترلی مهم، وظیفه باز و بسته کردن مسیر جریان، تغییر جهت سیال، تنظیم فشار و کنترل سرعت حرکت سیال هیدرولیک را بر عهده دارد.

در این نوع شیر، با اعمال جریان الکتریکی به بوبین (سلونوئید)، یک میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود که باعث حرکت هسته داخلی شیر شده و در نتیجه مسیر عبور روغن هیدرولیک تغییر می‌کند. به دلیل دقت بالا و توانایی کنترل فشارهای زیاد، شیرهای برقی هیدرولیک در بسیاری از تجهیزات صنعتی مانند ماشین‌آلات صنعتی، پرس‌های هیدرولیکی، خطوط تولید و سیستم‌های کنترل حرکت کاربرد گسترده‌ای دارند.

شیر برقی پنوماتیک 

شیر برقی پنوماتیک نوعی دیگر از شیرهای برقی است که برای کنترل جریان هوا یا گازهای فشرده در سیستم‌های پنوماتیکی استفاده می‌شود. این شیرها در واقع با تبدیل نیروی الکتریکی به حرکت مکانیکی، موقعیت شیر را تغییر داده و مسیر عبور هوای فشرده را کنترل می‌کنند.

زمانی که جریان برق به بوبین شیر اعمال می‌شود، میدان مغناطیسی ایجاد شده باعث حرکت هسته داخلی شده و در نتیجه مسیر جریان هوا باز یا بسته می‌شود. شیرهای پنوماتیک به دلیل سرعت عملکرد بالا، دقت مناسب و قابلیت کنترل خودکار در صنایع مختلف مانند اتوماسیون صنعتی، خطوط بسته‌بندی، تجهیزات بادی و سیستم‌های کنترلی کاربرد فراوانی دارند.

اجزا شیر برقی 

یک شیربرقی از قطعات زیر تشکیل شده است:

• بدنه
• ورودی سیال
• خروجی سیال
• سیم پیچ
• قاب سیم پیچ
• اتصال سیم ها
• میله فلزی
• فنر
• دریچه خروجی

دمـاتجهیـز؛ بهترین قیمت ها و برندهای معتبر تجهیزات تهویه و تاسیسات (از سال ۱۳۸۳)

مزایای شیر برقی

مزایای استفاده از شیر برقی به شرح زیر است:

• نصب آسان
• نصب در مکان های خطرناک با بخارهای شیمیایی یا محیط های قابل انفجار و یا بسیار گرم
• کوتاه شدن مسیر لوله کشی و تخلیه اسانتر سیال از خط لوله
• قابلیت کنترل از راه دور یا از اتاق فرمان
• ایمنی بالا
• صرفه جویی در مصرف انرژی

نکات مهم در انتخاب شیر برقی

هنگام انتخاب و خرید شیر برقی حتما به موارد زیر توجه کنید:

• جریان و ولتاژ
• نوع ولتاژ
• حداکثر زمان روشن بودن
• نوع شیر
• اندازه دهانه
• میزان فشار
• سیال و محیطی که شیر میتواند در آن کار کند
• نوع اتصال برای هر دستگاه

پارامترهای فنی شیر برقی

• حداکثر فشار کاری یا (MWP(Max Work Pressure: حداکثر فشار کاری یا (MWP)برابر با حداکثر فشار کاری سیستم برای کارکرد شیر یا اجزاء سیستم بدون آسیب است.
• حداکثر اختلاف فشار باز شدن یا (MAXODP): حداکثر اختلاف فشار باز شدن یا (MAXODP) برابر با حداکثر اختلاف فشاری است که شیر می‌تواند در این حالت باز شود. شیر برقی‌های جریان متناوب معمولا دارای فشار کاری بالاتری هستند.
• حداقل اختلاف فشار کاری یا (MINOPD): حداقل اختلاف فشار کاری یا (MINOPD) برابر با فشار مورد نیاز برای باز بودن شیر برقی است و زمانی‌که این فشار خیلی کم باشد دیافراگم یا پیستون شیر برقی نمی‌تواند باز بماند.
• ظرفیت شیر برقی: ظرفیت شیر برقی را با واحد KV بیان می شود وبیان کننده میزان جریان آب (بر اساس مترمکعب بر ساعت) با افت فشار 1 بار در شیر برقی است.

تاثیر شیر برقی روی اتلاف انرژی

 شیرهای معمولی که در موتورخانه‌ها و ... استفاده می‌شوند بر‌اساس نوع عملکرد معمولا در مواقع ضروری باز یا بسته می‌شوند و بعد از مدتی به دلایلی همچون رسوبات سیال، رطوبت هوا، خشکی شیرها و ... به‌صورت کامل باز و یا بسته نمی‌شوند و در محیط‌هایی مثل موتورخانه باعث اتلاف انرژی سیال یا همان گرمای آب موتورخانه می‌شوند، برای جلوگیری از این مشکل از شیر برقی استفاده می‌شود.

عوامل خرابی در شیر برقی 

عوامل متعددی می‌توانند موجب خرابی شیر برقی شوند و عملکرد صحیح آن را مختل کنند. در ادامه مهم‌ترین دلایل خرابی این قطعه بیان می‌شود:

• عدم هم‌ترازی و کمبود روان‌کاری که مانع جابه‌جایی مناسب سیال می‌شود.
• استفاده از ولتاژ نامناسب برای بوبین شیر برقی
• شکستگی قطعات داخلی مانند لولاها یا اهرم‌ها
• تکرار زیاد قطع و وصل جریان و داغ شدن بیش از حد شیر برقی
• آسیب دیدن بست‌های الکتریکی یا قطع شدن سیم‌های اتصال جریان
• نشت شیر برقی در اثر عواملی مانند تجمع رسوب و جرم، وجود آشغال، خراشیدگی سطح نشیمن، پارگی آب‌بندها، روان‌کاری نامناسب، گرما و رطوبت
• قرار نگرفتن صحیح درپوش در جای خود

دمـاتجهیـز؛ مرکز تخصصی تامیـن تجهیـزات تهویـه و تاسیسـات (از سـال ۱۳۸۳)

نحوه عملکرد شیر برقی پکیج شوفاژ دیواری

شیر برقی در پکیج دیواری با استفاده از نیروی برق جریان آب در سیستم را کنترل می‌کند. زمانی که شیر آب گرم مصرفی باز می‌شود و نیاز به آب گرم حس می‌شود، شیر برقی وارد عمل گردیده و جریان و فشار را به سمت مبدل حرارتی آبگرم تغییر می دهد. این اقدام باعث هدایت آب گرم به مبدل حرارتی ثانویه می‌شود.
نکته مهمی که باید در نظر گرفته شود، این است که در پکیج‌های تک مبدلی (به معنای وجود یک مبدل حرارتی ) شیر برقی موجود نیست.
شیر برقی در پکیج‌های شوفاژ دیواری دو مبدل به این صورت است که شیر سه راهه برقی همانند یک بوبین، دارای یک انشعاب اصلی و دو انشعاب فرعی است. انشعاب اصلی به مبدل اصلی یا مکش پمپ وصل می‌شود و از دو انشعاب فرعی، یکی به مبدل ثانویه (آب گرم مصرفی) و دیگری به مدار گرمایش متصل می‌شود.
شیر سه راهه برقی از سه قسمت اصلی تشکیل شده است:
1. بوبین: در بالا قرار گرفته و دارای حرکت خطی به صورت رفت و برگشتی است و با ولتاژ 220-230 ولت کار می‌کند.
دارای سه اتصال الکتریکی به شرح زیر می باشد:

•  1و 2: حرکت به سمت پایین (باز شدن مسیر آب گرم مصرفی)
•  3 و 2: حرکت به سمت بالا (باز شدن مسیر مدار گرمایش)

2. بلوک سه راهه: قسمتی است که حرکت موتور به آن منتقل می‌شود و تنظیم کننده جریان آب به مبدل‌ها است.
3. سوپاپ: وظیفه آن کنترل جریان آب در سیستم است.

مقاومت شیر برقی پکیج شوفاژ

شیر برقی پکیج دیواری در فصل‌های مختلف دارای حالت‌های متفاوتی است.

• مقاومت مدار آب گرم مصرفی (2 و 1): 9.5 کیلواهم (KΩ)
• مقاومت مدار گرمایش (3 و 2): 9.5 کیلواهم (KΩ)
• زمان حرکت از حالت آب گرم به حالت مدار گرمایش: 6.5 ثانیه
• زمان حرکت از حالت گرمایش به حالت آب گرم مصرفی: 4.5 ثانیه

در پکیج شوفاژ، تفاوت‌هایی در حالت شیر سه راهه برقی بر اساس فصول تابستان و زمستان وجود دارد. در تابستان، شیر مخصوص آب گرم در حالت آب گرم مصرفی باقی می‌ماند. اما در زمستان، بعد از استفاده از آب گرم، باز هم در حالت آب گرم مصرفی باقی می‌ماند، با این تفاوت که هر زمان ترموستات نیاز به گرما اعلام کند، دستگاه به حالت مدار گرمایش برمی‌گردد.

خرید اقساطی شیرهای برقی

مجموعه دماتجهیز جهت سهولت شما مشتریان عزیز، امکان فروش اقساطی را فراهم نموده است. شما می‌توانید جهت خرید اقساطی شیرهای برقی به صفحه خرید اقساطی مراجعه نمایید.

نحوه تعویض شیر برقی سه راهه پکیج دیواری

تعویض شیر برقی سه طرفه پکیج دیواری به دلیل علائم هشداری مانند افت فشار آب، یک فرآیند ضروری است.
برای انجام این عملیات، مراحل زیر را می‌توانید دنبال کنید (بهتر است فقط توسط نصاب مجاز انجام گردد):

• خاموش کردن پکیج : ابتدا برق پکیج را قطع کنید تا ایمنی در هنگام تعویض حاصل شود.
• بستن ورودی آب: ورودی آب واحد یا پکیج خود را قطع کنید تا مانع از خروج آب در حین تعویض شیر شود.
• جدا کردن اتصالات: هر سه اتصال شیر سه طرفه که توسط لوله‌ها به شیر پکیج متصل شده‌اند، را با باز کردن بست‌ها جدا کنید.
• نصب شیر جدید: شیر سه طرفه جدید را به اتصالات سه گانه متصل کرده و مطمئن شوید که اتصالات محکم و بدون نشتی هستند.
• بررسی کیت: کیت تعمیرات را با دقت بررسی کنید و مطمئن شوید که در فشارهای مختلف سالم و به درستی عمل می‌کند.
• بررسی برد پکیج: برد پکیج شوفاژ دیواری را برای اطمینان از سلامت آن بررسی کرده و علائم خرابی را چک کنید.
• بررسی تاثیر مبدل حرارتی: تاثیر مبدل حرارتی را بررسی کنید و مطمئن شوید که به درستی فرمان را به شیر سه راهی برقی منتقل می‌کند.
• تست و راه‌اندازی: پس از نصب، پکیج را روشن کرده و عملکرد شیر سه طرفه را تست کنید. هر نشانه‌ای از نشت یا مشکل در عملکرد را بررسی کنید و در صورت لزوم تنظیمات را انجام دهید.

✨ نکته مهم:
انتخاب یک شیر سه طرفه با کیفیت و مقاوم در برابر رطوبت و ضربه بسیار حائز اهمیت است.
در صورت افت مکرر فشار آب و نمایش هشدارهای پایین بودن فشار آب، تعویض شیر سه طرفه ضروری است.
در صورت عدم توانایی در انجام این کارها یا در صورت نیاز به تعمیرات پیشرفته‌تر، توصیه می‌شود به تعمیرکار یا نمایندگی معتبر و مجاز تولید کننده مراجعه کنید.

برترین برندهای تولیدکننده شیر برقی (سلونوئید ولو)

• آسکو (ASCO)
• دانگز (DUNGS)
• دانفوس (Danfoss)
• پارکر (Parker)
• بورکرت (Burkert)
• سامسون (Samson)
• شم (Ceme)
• کاموزی (Camozzi)
• او دی ای (ODE)
• ترک (Tork)
• یونیدی (UNI‑D)
• شاکو (Shako)

در گروه شیر برقی مجموعه تخصصی دماتجهیز، اطلاعات و قیمت های شیرهای کنترل ایمنی آب، بخار، گاز و ... از برندهای دانفوس، دانگز، پارکر، یونیدی و ... را جهت بررسی و انتخاب مشاهده نمائید.

دماتجهیز علاوه بر جواز کسب معتبر از اتحادیه صنف شوفاژ و تهویه مطبوع، دارای نماد اعتماد الکترونیکی بوده و فعالیت سایت فروشگاهی خود را از سال 1383 در دفتر مرکزی تهران آغاز نموده است.

منتظر تماس و مشتاق دیدارتان در مجموعه تخصصی دمـاتجهیــز هستیم