ضرورت پاگیزکی آب استخر

ضدعفونی کردن آب استخر با تجهیزات ضدعفونی آب استخر برای افرادی که مالک استخر خصوصی هستند و افرادی که از استخرهای عمومی استفاده می‌کنند‌ بسیار حائز اهمیت می‌باشد. تعادل مواد شیمیایی موجود در آب استخر می‌تواند از سلامت افراد شناگر محافظت کند و همچنین سبب بالا بردن عمر مفید تجهیزات به کار رفته در استخر مانند فیلترها، سیستم تهویه استخر، مبدل حرارتی، پمپ های تصفیه استخر و... می‌شود.

ضدعفونی کردن آب استخر علاوه بر حذف میکروارگانیزم‌ها و باکتری‌ها باعث عدم کدورت آب استخر می‌شود. ضدعفونی کردن آّب استخر تا حدود زیادی نیز، دلیل عدم تشکیل جلبک و خزه در استخر می‌باشد. باید یادآور این موضوع باشیم، ضدعفونی کردن آب استخر طبق "قواعد خاص" و "استاندارد"‌های ویژه، الزامی می باشد. دلیل اجرای قواعد و استاندارد‌ها در ضدعفونی کردن آب استخر، پاکیزگیِ واقعی آب استخر می باشد.

پاکیزگی آب استخر صرفا با شفاف بودن آب رابطه‌ی مستقیمی ندارد و ممکن است آب استخر به ظاهر شفاف به نظر برسد، اما منجر به انتقال بیماری‌های واگیرداری که از طریق پوست به افراد منتقل می‌شوند، بشود چرا که آلوده است.

"جلوگیری" از بروز چنین مسائلی بهترین روش مراقبت از استخرها‌ی خانگی و عمومی است اما اگر با چنین مشکلاتی هم رو‌به‌رو شدید باز هم امکانات کافی برای پاکسازی استخر وجود دارد. انتشار ویروس در آب استخرهای خانگی بسیار متداول می باشد. برخی از ویروس‌ها به سرعت در نقاط مرطوب رشد کرده و قادر به درگیر کردن افرادی است که از آن استخر استفاده می کنند.

رعایت و جلوگیری از شیوع این ویروس‌ها در استخرهای خانگی همانند استخرهای عمومی بسیار حائز اهمیت می‌باشد چرا  که می‌تواند در صورت عدم رعایت بهداشت و استفاده از مواد ضدعفونی کننده، فاجعه بزرگی را برای افرادی که از استخر استفاده می‌کنند، به همراه داشته باشد.

 

ویروس‌های موجود در آب استخر

بیش از 600 ویروس در آب شناسایی شده است که بسیاری از آن‌ها جهش‌زا یا سرطان‌زا هستند. برخی از این ویروس‌ها منجر به بیماری‌های تنفسی و عفونت‌های مثانه‌ای می‌شوند اما متداول‌ترین ویروس‌های شناخته شده در آب‌های استخر، زگیل و تبخال بوده است. این دو ویروس برای رشد و انتقال به شدت وابسته به آب و رطوبت بوده و این شرایط به خوبی در استخرها، در صورت عدم استفاده از مواد ضدعفونی کننده، به وجود می‌آید.

ویروس‌های زگیل و تبخال تا به امروز درمان قطعی نداشته‌اند و در صورت مبتلا شدن به آن، همیشه در بدن فرد باقی می‌ماند. استفاده از مواد ضدعفونی کننده آب استخر کمک شایانی به عدم درگیری افراد با این ویروس‌ها می‌کند. ممکن است برخی افراد با ذهنیت اطمینان از سلامتی اعضای خانواده خود، نسبت به استفاده از مواد ضدعفونی کننده آب استخر سر باز زنند و بی‌توجهی کنند، اما باید آگاه باشیم که برخی از ویروس‌ها را صرفا با دستگاه‌های همچون میکروسکوپ می‌توان دید.

ویروس تبخال و زگیل از جمله ویروس‌هایی هستنند که به راحتی قابل تشخیص نیستند و ممکن است فرد مبتلا، هیچ علائمی نداشته باشد و فقط با آزمایش می‌توان از قطعیت ابتلا به این ویروس‌ها مطمئن شد. مواد ضدعفونی کننده که جلوتر با انواع آن‌ آشنا خواهیم شد، قابلیت تخریب بنیادین این ویروس‌ها را دارد و با نفوذ در بافت‌های اصلی و زنده آن‌ها، ویروس را از بین می‌برد.

 

مواد ضدعفونی کننده آب استخر چیست؟

استخرهای عمومی معمولا توسط کلرهای گازی یا هیپوکلریت سدیم و فیلترهای کارتریج ضدعفونی می‌شوند و استخرهای خانگی با استفاده از کلرهای تثبت شده ضدعفونی می‌شوند.

پودر کلر چیست؟

پودر کلر با پایه کلسیم، ماده ای سفید رنگ است که برای پاک‌سازی سبزی، میوه، سرویس بهداشتی، استخر و محیط‌های آلوده به کار می‌رود. کلر با خلوص 65 تا 70 درصد در بازارهای داخلی قابل دسترس است.

انواع کلر

کلرها دارای انواع مختلفی هستند از جمله:

  •        کلر با پایه کلسیم(هیپوکلریت کلسیم)
  •        کلر با پایه سدیم(هیپوکلریت سدیم)
  •        گاز کلر

میزان کلر (مواد ضدعفونی کننده) تزریق شده در آّب

زمانی که کلر به منظور مواد ضدعفونی به آب اضافه می شود باید حتما بر اساس استانداردهای تعریف شده باشد چرا که به "اندازه" نبودن آن ممکن است باعث آسیب رساندن به سلامت شناگران شود.

 

 

 معیارهای که برای ارزیابی میزان مجاز مواد ضدعفونی کننده آب استخر وجود دارد:

  •         میزان کلر آزاد یا همان کلر باقیمانده
  •         میزان ریداکس(ORP)

فرایند اضافه شدن کلر به آب

بلافاصله بعد از اضافه شدن کلر به آب، کلر با ترکیبات آلی آب(باکتری‌ها) واکنش می‌دهد و تا زمانی که تمام مواد آلی آب اکسیده شده شود هیچ کلری قابلیت اندازه‌گیری را ندارد. پس از فرآیند اضافه شدن کلر به آب، تنها کلر آزاد باقی می‌ماند و نشان دهنده این موضوع می‌باشد که کلر بیشتری نباید به آب اضافه کرد و میزان کلر اضافه شده برای ضدعفونی کردن آب استخر کافی می‌باشد.

میزان کلر آزاد باقیمانده مجاز در آب استخر به طور معمول بین 1 تا 10 میلی‌گرم در لیتر(PPM) می‌باشد. میزان کلر آزاد باقیمانده در آب استخر به صورت دستی توسط کیت‌های استاندارد یا همان روش DPD قابل اندازه‌گیری می‌باشد. کلر آزاد شامل یون‌های هیپوکلریت(-OCI) و اسید کلروئید(HOCI) می‌باشد که طبق قوانین و مقررات محلی مشخص شده توسط دولت و ادارات محلی بهداشت و محیط زیست خود، این مقدار تنظیم می‌گردد.

در صورت پدیدار شدن کلر آزاد و تزریق کلر به آب استخر، زمانی که همه ترکیبات آلی اکسید شده‌اند، کلر باقی‌مانده همراه با آمونیاک موجود در آب استخر که ناشی از عرق و ادرار می‌باشد، واکنش داده و کلرامین‌ها تشکیل میشوند. وجود کلرامین‌ها در آب استخر سبب تحریک چشم شناگر می‌شود و بوی نامطبوعی که از کلر موجود در آب استخر احساس می‌شود نیز برای وجود کرامینها می باشد.

دلیل به وجود آمدن رسوب بر دیوارهای استخر به دلیل استفاده بیش از حد از کلر می‌باشد. از دیگر مضررات بالا بودن میزان کلر در آب استخر اگر بخواهیم یاد کنیم به شرح زیر می‌باشد:

  •         کدر شدن آب استخر و عدم شفافیت
  •         تخریب تجهیزات داخلی
  •         سوزش چشم
  •         خشکی پوست و ریزش مو
  •         از بین رفتن درز‌بندی‌های تجهیزات فلزی

محدوده مجاز کلرامین در آب استخر کمتر از 0.2 میلی‌گرم در لیتر(PPM) می‌باشد.

 

 

ریداکس یا (Oxidtion Reduction Potential)

میزان ریداکس(ORP) آب استخر به معنای اندازه‌گیری توانایی کلر برای اکسیداسیون یا حذف باکتری‌ها و جلبک‌ها در آب استخر می‌باشد. این معیار عمدتا در استخرهایی اندازه‌گیری می‌شود که از کلر یا دی‌اکسیدکلر به منظور ضدعفونی کردن آب استخر استفاده می‌شود.

در واقع باید گفت که طول عمر باکتری‌های موجود در آب استخر رابطه مستقیمی با مقدار ORP یا همان ریداکس دارد. میزان سنجش و تاثیرگزاری ریداکس بر آب استخر بر اساس مثبت و یا منفی بودن آن تحلیل می‌شود به این شکل که در صورت مثبت بودن میزان ریداکس(ORP) شرایط نشان دهنده این موضوع می‌باشد؛ آب استخر قابلیت اکسیده شدن مواد آلی و از بین بردن سریع میکروارگانیزم‌ها را دارا است.

در ادامه اگر میزان ریداکس(ORP) منفی شود، شرایط بیانگر این موضوع می‌باشد که آب موجود در استخر پتانسیل بیشتری برای عمل اکسایش نیاز دارد و گندزدایی آب استخر به طور کامل صورت نمی‌گیرد.

روش اندازه‌گیری میزان ریداکس(ORP) در آب استخر

اندازه‌گیری میزان ریداکس(ORP) آب استخر به طور معمول از یک نمونه کوچک از آب استخر در کنار سیستم تزریق مواد ضدعفونی کننده توسط الکترود، سنسور و یا پروب ریداکس انجام می‌شود. میزان ریداکس(ORP) توسط پروب ریداکس با توجه به فعالیت الکترون‌ها(سرعت انتقال الکترون) در آب استخر بر اساس میلی ولت(MV) اندازه‌گیری می‌شود. پروب‌های ریداکس(ORP) معمولا به عنوان بخشی از یک سیستم تزریق مواد ضدعفونی کننده آب استخر به صورت اتوماتیک محسوب می‌شود. این سیستم‌ها توسط ارسال سیگنال به یک کنترل‌کننده باعث روشن و خاموش شدن پمپ‌های تزریق کلر می‌شوند.

طبق استاندارد سازمان بهداشت آمریکا حداقل میزان ریداکس(ORP) باید 650 میلی‌ولت باشد تا ضدعفونی کردن آب استخر بصورت مطلوب صورت گیرد. اما حد ایده‌آل میزان ریداکس برای استخرهای معمولی شنا بیشتر از 750 میلی‌ولت است. میزان ORP آب استخر تابع PH می‌باشد.

در صورتی که میزان PH آب استخر در محدوده مجاز یعنی بین 7.2 تا 7.8 باشد و میزان ریداکس آب استخر همچنان کمتر از 700 میلی‌ولت باشد باید به آب استخر یون هیپوکلریت(-OCI) یا سایر مواد ضدعفونی کننده اضافه شود.

پروب‌های ORP می‌توانند دو خروجی داشته باشند که معمولا از این پروب‌ها برای سیستم‌های کنترل‌کننده خودکار مواد ضدعفونی کننده در اماکن عمومی مثل هتل‌ها، مدارس و... استفاده می‌شود. دلیل این موضوع این است که برای هر دو عامل ضدعفونی کننده اصلی مانند مولد نمک کلر و ضدعفونی کننده ثانویه مانند کلر مایع به جهت پاسخگویی سریع در صورت افزایش شناگران قابل استفاده است.

سنسور دوم در پروب‌های دوگانه ریداکس نیز می‌تواند به عنوان پشتیبان (پمپ تزریق دوم و مخزن) برای سیستم‌های ضدعفونی کننده مایع استفاده شود.

 

 

تفاوت PH و ریداکس و تنظیم آن‌ها

PH و ORP  عملکردی بر خلاف هم دارند به این صورت که با افزایش PH آب استخر بیش از حد مجاز که 7.8 می باشد، اثربخشی کلر نیز کاهش می‌یابد در نتیجه باعث کاهش ریداکس می‌شود. در سیستم‌های اتوماتیک تزریق کلر، معمولا دو پروب PH و REDOX در مسیر آب در گردش استخر نصب می‌گردد. همچنین دو عدد دوزینگ پمپ برای کلرواسید نیز وجود دارد که از تابلو برق مخصوص برای مدیریت تزریق فرمان می‌گیرند.

در صورت افزایش عدد PH آب استخر با ارسال سیگنال پروب PH و تابلوفرمان توسط پمپ تزریق اسید به آب استخر اسید هیپوکلریک اضافه می‌شود که باعث کاهش PH در محدوده مجاز می‌شود. همچنین در صورت کاهش عدد ریداکس آب استخر با ارسال سیگنال پروب Rx و تابلوفرمان توسط پمپ تزریق کلر به آب استخر کلر مایع اضافه می‌شود که باعث افزایش ریداکس (ORP)  در محدوده مجاز می‌شود.

محدوده‌های زمانی مجاز برای تزریق کلر

میزان کلر مورد نیاز برای ضدعفونی کردن آب استخر و تعداد دفعاتی که در یک بازه زمانی مشخص باید استخر کلرزنی شود، بستگی به موارد و عوامل زیادی دارد. مهم ترین این عوامل، میزان استفاده و نحوه نگهداری از استخر است. واضح است که هر چه میزان استفاده از یک استخر بیشتر باشد، به دلیل اضافه شدن مواد شیمیایی به آب، نیاز به ضدعفونی کننده استخرها و تنظیم PH آب استخر بیشتر است.

البته این موضوع نباید فراموش شود که کلر در جایگاه خود مضرراتش را برای شناگر دارد پس نباید در استفاده‌ی آن زیاده‌روی کرد. میزان استاندارد کلر مورد نیاز برای یک استخر معمولی بین 1 تا 3 PPM است. این میزان باید با دستگاه‌های مخصوص و ویژه به صورت مداوم برای بررسی کلر آب استخر اندازه‌گیری شود. در شرایطی که کلر بالا تر از حد مجاز یا پایین تر از حد مجاز باشد باید با اضافه یا کم کردن، سطح آن را تنظیم کرد.

ضدعفونی استخر

جمع بندی

با توجه به شرایط موجود بیماری‌های از جمله کرونا و بیماری‌های واگیرداری که در این مقاله ذکر شد که می توان از طریق پوست به راحتی به افراد انتقال پیدا کند رعایت نکاتی که گفته شد بیش از هر زمانی حائز اهمیت می باشد. چک کردن مداوم میزان مواد ضدعفونی کننده آب استخر و استفاده از دستگاه‌های ضدعفونی کننده آب استخر، علاوه بر چک کردن میزان کلر آب استخر، ضروری می‌باشد.

افراد می‌توانند برای راحتی و خاطرجمعی خود دستگا‌های موجود برای ضدعفونی و چک کردن خودکار میزان   PH و ریداکس ّآب، از دستگاه‌های پیشرفته استفاده کنند تا بتوانند از سلامت خود و افراد خانواده‌ی خود که از استخر استفاده میکنند اطمینان حاصل کنند.